Załącznik VII w DIWASS — kiedy przygotować dane?

Przygotowanie przemieszczenia odpadów z załącznikiem VII wymaga uzgodnienia części informacji jeszcze przed podstawieniem pojazdu. Rozporządzenie (UE) 2024/1157 rozdziela dane przekazywane z wyprzedzeniem od tych, które można uzupełnić bezpośrednio przed wyjazdem. Dla przedsiębiorcy oznacza to konieczność ustalenia, kiedy otrzyma informacje od kontrahenta i kto sprawdzi ich zgodność z planowanym transportem.

Aktualne znaczenie ma również okres przejściowy. Dotychczasowe komunikaty GIOŚ wskazują 1 stycznia 2027 r. jako datę obowiązkowej obsługi załącznika VII w DIWASS. Pojawiła się jednak informacja o planowanym przedstawieniu propozycji dalszego odroczenia. Należy zatem oddzielić treść obowiązków określonych w rozporządzeniu od aktualnego sposobu ich stosowania i zapowiedzi zmian harmonogramu.

Okres przejściowy i listopadowa zapowiedź zmiany

Zgodnie z opublikowanymi informacjami GIOŚ do 31 grudnia 2026 r. dopuszczalne jest korzystanie z dokumentów papierowych na wskazanych przez organ warunkach. Na stronie dotyczącej odpadów z zielonej listy GIOŚ wyjaśnia również, że w tym okresie nie wymaga zgłaszania transportu z dwudniowym wyprzedzeniem. Nadal wskazuje konieczność stosowania nowego wzoru załącznika VII i umowy zgodnej z rozporządzeniem. [1]

Wrześniowy komunikat GIOŚ zapowiadał możliwość korzystania z modułu załącznika VII w środowisku produkcyjnym DIWASS od 15 listopada 2026 r. Sama zapowiedź terminu nie potwierdza jednak faktycznego uruchomienia wszystkich funkcji ani ich dostępności dla konkretnego użytkownika. [2]

Istotna jest nowsza informacja Naturvårdsverket, szwedzkiego organu ochrony środowiska, zamieszczona na stronie zaktualizowanej 13 listopada. Organ podał, że 10 listopada Komisja Europejska zapowiedziała zamiar przedstawienia propozycji przesunięcia obowiązkowego stosowania cyfrowego załącznika VII na termin późniejszy niż 1 stycznia 2027 r. Sprawa ma być omawiana z państwami członkowskimi 25 listopada. [3]

Na tej podstawie nie należy jeszcze ogłaszać nowej, ostatecznej daty obowiązkowej cyfryzacji. Zapowiedź propozycji wymaga odróżnienia od przyjętego rozwiązania. Komunikat organu nie zmienia też samodzielnie treści rozporządzenia unijnego. Poniższa analiza wyjaśnia wymagania wynikające z art. 18 i ich znaczenie dla przygotowania firmy do pełnej obsługi elektronicznej, z uwzględnieniem opisanego okresu przejściowego.

Które informacje trzeba przygotować z wyprzedzeniem

Osoba organizująca przemieszczanie nie powinna odkładać przygotowania całego formularza do chwili załadunku. Art. 18 ust. 5 rozporządzenia (UE) 2024/1157 przewiduje uzupełnienie załącznika VII, w zakresie, w jakim jest to możliwe, nie później niż dwa dni robocze przed rozpoczęciem przemieszczenia. Przepis pozwala jednak przekazać informacje o faktycznej ilości odpadów, przewoźniku lub przewoźnikach oraz, w stosownych przypadkach, numerze identyfikacyjnym kontenera najpóźniej przed rozpoczęciem przemieszczenia.

To rozróżnienie ma konkretny skutek organizacyjny. Brak ostatecznego wyniku ważenia nie uzasadnia automatycznie odkładania wszystkich pozostałych ustaleń. Dane dotyczące uczestników, odpadów i miejsca odzysku powinny być przygotowywane odpowiednio do ich dostępności, tak aby możliwe było terminowe uzupełnienie formularza.

Etap Znaczenie dla przygotowania dokumentacji
Nie później niż dwa dni robocze przed rozpoczęciem przemieszczenia Osoba organizująca przemieszczanie uzupełnia formularz w zakresie, w jakim jest to możliwe. Firma powinna wcześniej uzyskać i zweryfikować dostępne dane.
Najpóźniej przed rozpoczęciem przemieszczenia Można przekazać informacje o faktycznej ilości odpadów, przewoźniku lub przewoźnikach oraz, gdy ma to zastosowanie, numerze kontenera.
Po przyjęciu odpadów i po wykonaniu odzysku Wymagane są dalsze potwierdzenia i zaświadczenie. Przygotowanie dokumentu przed wyjazdem nie kończy obsługi przemieszczenia.

 

Zestawienie przedstawia wymagania rozporządzenia. Przy ocenie bieżących obowiązków należy uwzględnić opisane wyżej zasady okresu przejściowego. Dwa dni robocze nie oznaczają przy tym dowolnych 48 godzin. W planowaniu pracy trzeba uwzględnić kalendarz i rzeczywisty termin rozpoczęcia transportu.

Wcześniejsze przekazanie danych nie oznacza uzyskania zgody

Procedura informowania związana z załącznikiem VII różni się od procedury uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody, nazywanej notyfikacją. Przewidziane w art. 18 wcześniejsze uzupełnienie informacji nie jest samo w sobie wnioskiem o zezwolenie na transport ani oczekiwaniem na jego zatwierdzenie przez GIOŚ.

Najpierw należy jednak ustalić, czy konkretne odpady i planowane przemieszczenie rzeczywiście kwalifikują się do procedury informowania. Samo posłużenie się formularzem z załącznika VII nie rozstrzyga tej kwestii. DIWASS jest systemem wymiany informacji, a wybór procedury wymaga oceny prawnej planowanego przemieszczenia.

Umowa powinna być gotowa przed uzupełnieniem dokumentu

Wcześniejsze przygotowanie danych wiąże się także z momentem zawarcia umowy dotyczącej odzysku odpadów. Z art. 18 ust. 10 rozporządzenia (UE) 2024/1157 wynika, że powinna ona zostać zawarta i zacząć obowiązywać najpóźniej do momentu wypełnienia dokumentu zgodnie z ust. 5. Jeżeli odbiorca nie jest prowadzącym instalację, umowę podpisuje również prowadzący instalację.

Jeżeli formularz jest wypełniany wcześniej zgodnie z tym przepisem, umowa powinna już wówczas obowiązywać. Zaplanowanie jej podpisania dopiero przy wyjeździe pojazdu byłoby niewystarczające. Dane w umowie i dokumentacji przemieszczenia powinny opisywać tych samych uczestników oraz uzgodniony sposób zagospodarowania odpadów.

Przygotowanie formularza warto poprzedzić sprawdzeniem, czy kontrahent wskazany jako odbiorca rzeczywiście prowadzi instalację, do której mają trafić odpady. Pozwala to ustalić właściwe strony umowy i uniknąć utożsamiania siedziby przedsiębiorcy z miejscem odzysku.

Znaczenie chronologii z perspektywy wydziału prawnego WIOŚ

Podczas pracy w wydziale prawnym Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska analizowałem dokumenty z zakończonych kontroli na potrzeby postępowań administracyjnych. To doświadczenie pokazuje, dlaczego przy ocenie ustaleń kontroli trzeba odtworzyć kolejność zdarzeń: kiedy powstał dokument, jakie zdarzenie potwierdza i czy jego treść odpowiada ustalonym faktom.

W odniesieniu do elektronicznej dokumentacji przemieszczenia odpadów istotne będzie również rozróżnienie danych przygotowanych przed transportem i informacji uzupełnianych później. Uzupełnienie faktycznej ilości po ważeniu ma inny charakter niż zmiana wskazania instalacji, do której odpady rzeczywiście dostarczono. Każda z tych sytuacji wymaga ustalenia przyczyny i odniesienia do konkretnego obowiązku.

Rozważmy przykład hipotetyczny. Firma przygotowała dokumentację dla jednej instalacji, lecz przed wyjazdem kontrahent wskazał inny zakład. Przedsiębiorca powinien wyjaśnić, czy zmiana odpowiada umowie, uprawnieniom instalacji i dokumentacji transportowej. Przy późniejszej kontroli znaczenie może mieć korespondencja potwierdzająca moment zmiany oraz dokumenty wykazujące rzeczywiste miejsce przyjęcia odpadów. Samo końcowe brzmienie formularza nie wyjaśnia całej sekwencji zdarzeń.

Nie oznacza to, że każda zmiana danych prowadzi do odpowiedzialności. Organ powinien ustalić, jaki obowiązek miał zastosowanie, kogo dotyczył i czy zebrany materiał potwierdza jego naruszenie. GIOŚ pełni zadania polskiego właściwego organu w obszarze transgranicznego przemieszczania odpadów, a WIOŚ i inne uprawnione służby prowadzą czynności kontrolne w granicach swoich kompetencji.

Obsługa dokumentacji trwa także po dostarczeniu odpadów

Przygotowanie firmy powinno objąć również odbiór potwierdzeń od prowadzącego instalację. Art. 18 ust. 8–9 rozporządzenia (UE) 2024/1157 przewiduje potwierdzenie przyjęcia odpadów w terminie dwóch dni roboczych od ich przyjęcia oraz zaświadczenie o wykonaniu odzysku przekazywane najszybciej jak to możliwe, nie później niż 30 dni po realizacji procesu i nie później niż w ciągu roku od przyjęcia odpadów.

Są to odrębne etapy. Potwierdzenie przyjęcia odpadów nie jest jeszcze zaświadczeniem o zakończeniu odzysku. W organizacji pracy warto więc ustalić, kto pozyskuje te dokumenty, sprawdza ich związek z konkretnym przemieszczeniem i reaguje, jeżeli wymaganej informacji brakuje.

Co warto ustalić przed kolejnym transportem

Przygotowanie do elektronicznej obsługi załącznika VII powinno pozwolić odpowiedzieć na cztery pytania:

  • Kiedy firma otrzymuje od kontrahenta dane potrzebne do przygotowania formularza i umowy?
  • Kto sprawdza je przed przekazaniem, a kto uzupełnia informacje dostępne dopiero bezpośrednio przed wyjazdem?
  • Jak dokumentowane są zmiany dotyczące odpadów, uczestników i miejsca ich przyjęcia?
  • Kto pozyskuje potwierdzenie przyjęcia odpadów i zaświadczenie o wykonaniu odzysku?

Zapowiedź ewentualnego dalszego odroczenia cyfryzacji nie usuwa potrzeby uporządkowania tych kwestii. Przed planowaniem przemieszczeń na 2027 r. należy sprawdzić wynik dalszych uzgodnień i aktualne stanowisko GIOŚ. Niezależnie od daty zakończenia okresu przejściowego dokumentacja powinna pozwalać odtworzyć rzeczywisty przebieg transportu i powiązać informacje z dokumentami, które je potwierdzają.

Podstawy prawne i źródła

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1157 z 11 kwietnia 2024 r. w sprawie przemieszczania odpadów, w szczególności art. 18 ust. 5, 8–10; tekst skonsolidowany z 30 lipca 2026 r.
https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX:02024R1157-20260730

[1] GIOŚ, Przemieszczanie odpadów z zielonej listy — informacje o zasadach okresu przejściowego.
https://www.gov.pl/web/gios/przemieszczanie-odpadow-z-zielonej-listy-np-zlom-papier-stluczka-szklana

[2] GIOŚ, Załącznik VII — od 1 stycznia 2027 r. obowiązkowy w DIWASS — wrześniowa zapowiedź harmonogramu.
https://www.gov.pl/web/gios/zalacznik-vii–od-1-stycznia-2027-r-obowiazkowy-w-diwass2

[3] Naturvårdsverket, Gränsöverskridande avfallstransporter, aktualizacja z 13 listopada 2026 r., część Eventuell ytterligare förskjutning av kravet på digitalisering för informationspliktigt avfall.
https://www.naturvardsverket.se/vagledning-och-stod/avfall/avfallstransporter-gransoverskridande/

Picture of Radca Prawny Bartosz Zatoński

Radca Prawny Bartosz Zatoński

Kancelaria Prawa Ochrony Środowiska
bzatonski@prawnikodsrodowiska.pl

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Picture of Radca Prawny Bartosz Zatoński

Radca Prawny Bartosz Zatoński

Kancelaria Prawa Ochrony Środowiska
bzatonski@prawnikodsrodowiska.pl

Inne Wpisy

Inne Wpisy